مصاحبه خواندنی با استاد نادر طالبزاده
خدا مقدر كرده با هجمه شیطان، رسانه انقلاب متحول شود منبع
خبرگزاری فارس: نادر طالبزاده معتقد است كه تقدیر خداوند بر این بوده است كه به وسیله فشار و هجمهای كه شیطان وارد میكند، سیستم رسانهای انقلاب اسلامی ما متحول شود.
بهگزارش خبرنگار جامعه فارس، شبكههای ماهوارهای كه تا یك دهه پیش برای بسیاری از خانوادههای ایرانی خط قرمز محسوب میشدند و از سویی نظارت سختگیرانهای در فروش، نصب و نگهداری آنتنهای ماهوارهای وجود داشت، اكنون در بین خانوادهها جا باز كردهاند و به صورت مهمانانی ناخوانده و با چهرهای بزككرده اما با ماهیتی خطرناك و خانمانسوز وارد حریم خانواده ایرانی شده است.
آنچه در طول سالیان اخیر این وضعیت را به آستانه هشدار و وضعیت قرمز رسانده، ورود شبكههای ماهوارهای فارسی زبان به این عرصه كارزار بوده، شبكههای فارسی زبانی كه تنها و تنها كیان خانواده ایرانی را هدف قرار دادهاند؛ شبكههای ماهوارهای برای متلاشی كردن بنیان مستحكم خانواده ایرانی كه در طول تاریخ ایرانزمین همواره عنصر قدرت و برتری ما در تمام عرصههای خطیر و سرنوشتساز بوده، اكنون وارد عرصه شدهاند.
اما به راستی راهكارهای مقابله، مواجهه و مصونیت در مقابل این هجمه سنگین رسانهای چیست، علت گرفتار شدن ما در وضعیت فعلی چه بوده، چرا رسانههای ما نتوانستهاند محتوایی درخور برای مقابله با این شبكههای ماهوارهای و جذب مخاطبان ایرانی ارائه كنند؟
این موارد، سؤالاتی است كه ما در گفتوگو با «نادر طالبزاده» فیلمساز و منتقد سینما به بررسی آن پرداختهایم؛ طالبزاده متولد 1332 تهران، دارای مدرك كارشناسی ادبیات انگلیسی از دانشگاه «راندولف میكن» و كارشناسی ارشد كارگردانی سینما از «دانشگاه كلمبیا» است. وی فعالیت هنری خود را سال 1359 در سیمای جمهوری اسلامی ایران با ساخت فیلمهای مستند آغاز كرد. طالبزاده در كارنامه خود نویسندگی و كارگردانی مجموعههایی از جمله «مسیح» و «بشارت منجی» را ثبت كرده و اخیرا نیز فیلم مستند «تقلب واقعی» وی در شبكه انگلیسی زبان PRESS TV به نمایش درآمد. آنچه در ادامه آمده حاصل گفتوگوی ما با طالبزاده است.
فارس: آقای طالبزاده، در ابتدای بحث چه پاسخی را میتوان برای علت جذب مخاطبان ایرانی به شبكههای ماهوارهای و مخصوصا شبكههای فارسی زبان ارائه داد؟
طالبزاده: آنچه در شبكههای ماهوارهای فارسی زبان شاهد هستیم، موضوعاتی است كه برای مخاطبان ایرانی جذابیت دارد؛ در ایران خط قرمزهایی داریم كه نمیتوانیم به سراغ آنها برویم و در این زمینه با یك سری خلأهایی در تولید برنامه چه در مورد مخاطبانی كه برنامههای قبل از انقلاب را دیدهاند و چه مخاطبان جوان امروز، مواجه هستیم و نتیجه اینكه رسانههای ما در مواجهه با هجمهها و شیطنتهای رسانههای خارجی، دچار چنین وضعیتی شدهاند البته شبكههای ماهوارهای و صاحبان آنها كار خودشان را انجام میدهند، طبیعی است كه صاحبان این شبكهها به مقابله و دشمنی با ایران و جمهوری اسلامی بپردازند و یكی از این روشها همین برنامههایی است كه توسط این شبكهها در حال تولید و پخش است.
فارس: تحلیل شما از وضعیت فعلی رسانههای كشورمان و توان رسانهای ما برای مقابله با تهاجم رسانهای شبكههای مختلف ماهوارهای چیست؟
طالبزاده: این روند فعلی، ما را به فكر «جسارتهای رسانهای» انداخته است؛ كارهایی كه باید 20 سال پیش در رسانه خودمان شروع میكردیم و برنامههای گفتوگومحور را كه مخاطب را جذب میكرد تولید و ارائه میكردیم اما رسانههای ما در حالت نیمهتعارفی قرار دارد و بسیاری از برنامههای ما 20 سال از زمان عقب است؛ این وضعیت ما را مجبور میكند كه به فكر خلاقیتهای رسانهای بیفتیم.
در این صحنه نبرد، دشمن ما را به لبه پرتگاه رسانده، پرتگاهی كه 10 كیلومتر عمق دارد و در صورت سقوط، مرگ را به همراه خواهد داشت؛ اینجاست كه ما به فكر چاره میافتیم و وضعیت فعلی ما شبیه چنین صحنه نبردی است كه یا باید حمله كنیم و این غول رسانهای را به زمین بزنیم و یا در مقابل آن تسلیم به مرگ شویم.
فارس: یعنی به نظر شما وضعیت كنونی و هجمه رسانهای شبكههای ماهوارهای برای ما یك فرصت محسوب میشود و نه یك تهدید؟
طالبزاده: بله؛ بنده احساس میكنم كه این تهاجم یك فرصت خوبی برای بروز جسارتهای رسانهای است و زمان بروز این جسارتها فرا رسیده است و رسانههای ما باید بهروز و متحول شوند.
فارس: آیا در طول این مدت هجمه رسانههای خارجی، ما اقدام و عكسالعمل درخور توجهی داشتهایم؟
طالبزاده: متاسفانه در این زمینه كار خاصی انجام ندادهایم.
فارس: پس شما چگونه این فضای تهاجمی را یك فرصت تلقی میكنید؟
طالبزاده: اكثر رسانههای ما در حال حاضر دولتی هستند و این رسانهها رقیبی ندارند اما در فضای فعلی، رقیب رسانههای داخلی ما همین رسانههای بیشاخودم ماهوارهای و شبكههای خارجی شدند كه با زبان فارسی وارد میدان شدهاند.
فارس: آیا شما راهاندازی شبكههای خصوصی را به عنوان یك راهكار برای مقابله با شبكههای ماهوارهای پیشنهاد میكنید؟
طالبزاده: بله، تاكنون شبكههای خصوصی یا ابتكاراتی را كه در شبكههای دولتی و رسانه ملی محقق شود نداشتهایم؛ این كه در فضای فعلی، چنین سؤالات و دغدغههایی مطرح میشود، حكایت از آن دارد كه مراكز تولید فكر ما متوجه این تهدید و تهاجم شدهاند و به فكر چارهجویی افتادهاند؛ این یك اتفاق خوب و مبارك است.
اوضاع كنونی ما شبیه زمانی است كه در ابتدای انقلاب، كشورمان مورد تهاجم قرار گرفت و عراق با پشتیبانی جهان غرب و بسیاری از كشورهای جهان به ایران حمله كرد؛ اگر این تهاجم در آن مقطع زمانی نبود، قدرت دفاعی و توان نظامی را كه در حال حاضر صاحب آن هستیم هرگز به دست نمیآوریم؛ در آن تهاجم آموختیم كه چگونه اسلحه و سلاحهای سنگین مورد نیاز خود را تولید كنیم و چطور از كیان سرزمین خود دفاع كنیم؛ وضعیت فعلی ما نیز در فضای رسانهای امروز شبیه به تهاجم آن زمان رژیم بعث به ایران است.
در طول سالیان گذشته هرچه بنده و دلسوزان عرصه رسانهای كشورمان توصیه كردیم، فایدهای نداشت اما الآن دشمن آمده ما را به لبه پرتگاه رسانده، باید خلاقیت به خرج بدهیم و در این صحنه به امید خدا حتما موفق خواهیم شد و من شكی در این خصوص ندارم و مطمئن هستم كه میتوانیم تولیدات خوبی در عرصه رسانهای و در مواجهه با شبكههای ماهوارهای داشته باشیم.
فارس: با اوصاف و توضیحاتی كه بیان كردید، ما نیازمند یك پروسه زمانی 6-5 ساله هستیم كه بتوانیم در این عرصه كارزار و تهاجم شبكههای ماهوارهای، تولیدات مناسبی جهت مقابله داشته باشیم، آیا در طول این مدت ضربات بیشتری نخواهیم خورد؟
طالبزاده: اصلا این طور نیست، خیلی سریع میتوانیم در این هجمه رسانهای، مقابله و دفاع مناسب داشته باشیم؛ مگر در زمان جنگ و پس از آغاز تهاجم ارتش بعث، 5 یا 6 سال صبر كردیم كه بتوانیم دفاع كنیم؛ خیلی سریع و پس از اشغال خرمشهر، توانستیم آن شهر را آزاد كنیم و سایر اراضی اشغالی را از دست دشمن خارج كردیم؛ در آن مقطع زمانی همه وارد صحنه شدند و آن پیروزیها به دست آمد.
فارس: در موضوعی كه به عنوان مثال از زمان جنگ تحمیلی از آن یاد كردید، موضوع اشغال خاك و بازپسگیری سرزمینهای اشغالی توسط جوانانی بود كه در خانوادههایی با بنیههای محكم اعتقادی و مبتنی بر آموزههای دینی رشد كرده بودند و توانستند در عرصه جهاد و تهاجم نظامی، سرزمینهای اشغال شده را از دشمن بازپس بگیرد اما در عرصه نبرد رسانهای و فرهنگی كه هماكنون با آن مواجه هستیم، دشمن وارد حریم خانوادهها شده و در این نبردی كه دشمن بنیاد خانواده را هدف گرفته، كدام نیروی انسانی و با كدام توان و بنیه اعتقادی میتواند وارد عرصه شود تا جلوی این هجمه رسانهای را سد كند؟
طالبزاده: باید به یك نكته دقت داشت كه شبكههای ماهوارهای كه تهاجم شدیدی را علیه بنیان خانواده ایرانی آغاز كردهاند، به لحاظ محتوایی چیزی برای ارائه ندارند، پشت این شبكهها فكری وجود ندارد، همان چیزهای كه در تمام كشورهای دنیا مانند پاكستان، سوریه، تركیه، هند و ... پخش میشود در این شبكهها نیز نشان داده میشود اما نكته در اینجاست كه جامعه ما به چنین برنامههایی عادت ندارد لذا چنین برنامههایی برای مخاطب ایرانی جذاب است چرا كه این برنامهها به زبان فارسی ارائه میشود و موضوعاتی را مطرح میكند كه مخاطبان ما قبلاً شاهد آنها نبودهاند و مخاطبان ما جذب این برنامهها میشود البته از آن تاثیر هم میپذیرند، خانوادهها نیز به همان میزان متلاشی میشوند و بسیار برای خانوادهها خطرناك است و این همان موضوعی است كه بنده عرض كردم كه این غول بیشاخودم ما را به لبه پرتگاه رسانده است.
در طول سالیان گذشته هرچه فریاد زدیم كه این قدر راحت ننشینید و یك كاری باید كرد، كسی گوشش بدهكار نبود. 17 سال پیش به مدیر وقت سازمان صدا و سیما پیشنهاد كردیم كه برنامههای زنده گفتوگومحور با حضور یك كارشناس ـ مجری تولید شود؛ باید برنامههای جدی در خصوص مسائل مهم جامعه تولید شود، چرا كه مردم دوست دارند حرفهای جدی، بهروز و مهم جامعه را در رسانه خود ببینند، جای چنین برنامههایی در رسانههای ما خالی است و از سوی دیگر باید توجه داشته باشیم كه نوع تولیداتی كه ما در حوزه سریالها و فیلمها داریم، از جنسی نیست كه به درد مردم امروز ما بخورد و ما در این خصوص احتیاج به یك تحول عظیم داریم.
فارس: برخی از كارشناسان حوزه رسانه بهخلاف نظر شما، معتقدند كه علت جذب بسیاری از مخاطبان داخلی به شبكههای ماهوارهای، نوع و محتوای بسیار جدی برنامههای تولید داخل است، به این معنا كه آنچه در رسانه ملی ما تولید و در اختیار مخاطب قرار داده میشود غالبا از جنس برنامههای جدی و در قالبهایی نظیر سخنرانی، میزگرد، تحلیل، خبر و ... است و این برنامههای جدی در كنار خلأ برنامههای سرگرمكننده باعث رانده شدن مخاطبان ما به سمت شبكههای ماهوارهای شده است، نظر شما در این خصوص چیست؟
طالبزاده: به نظر من برنامههای رسانه ملی ما چندان رسانهای نیست یعنی با آنچه باید باشد بسیار فاصله دارد، 70 درصد از تولیدات ما منطبق بر اصول حرفهای رسانهای نیست و بنده كه این موضوع را عرض میكنم، فردی هستم كه دائماً شبكههای مختلف را رصد میكنم؛ با چنین تولیداتی نمیتوانیم مقابله درخور و جدی داشته باشیم؛ در همین فتنه اخیر پس از انتخابات شاهد بودیم كه دشمن چگونه از طریق تولیدات رسانهای خود توانست به ما ضربه بزند كه البته به واسطه حضور مردم در صحنه، طرح و برنامههای آنها به شكست انجامید اما رسانههای آنها دستبردار نیستند چرا كه آنها یك چیزی را تولید و صادر كردند كه برای مخاطبان ما جذاب بوده و مردم پای آن نشستهاند و در حال توسعه دادن برنامههای جذاب برای مخاطبان ایرانی هستند؛ این سؤالاتی كه شما از بنده میپرسید مانند آن در طول هفته از سوی افراد مختلفی از من سؤال میشود، همه سؤال میكنند كه چه باید كرد؟! این اتفاق خوبی است كه افتاده، در گذشته ما میدویدیم و التماس میكردیم كه به خاطر خدا كمی در این حوزه كار و فكر كنید اما در فضای فعلی همه آمدهاند و سؤال میكنند كه چه باید كنیم، علت این اتفاق همان تهاجمی است كه عرض كردم.
در حال حاضر بنیاد خانواده ما را به توپ بستهاند و با خمپاره دارند آن را متلاشی میكنند، موشك زمین به زمین رسانهای به سمت ما شلیك میكنند و این فضا نیازمند خلاقیت رسانهای است و در این فضا با ایمان كامل و تكیه بر آموزههای دینی و اعتقادی خودمان و با استفاده از معماری اسلامی میتوانیم یك تحوّل بزرگ در عرصه رسانهای كشورمان ایجاد كنیم و من مطئن هستم كه در این عرصه ما پیروز میدان خواهیم بود.
فارس: این حقیقت كه شبكههایی مانند فارسی وان هیچ محتوای درخور توجه و جدی ندارند، شكی در آن وجود ندارد اما از سوی دیگر باید توجه داشت كه چنین شبكههایی هیچ حریم اخلاقی و خط قرمزی برای خود قائل نیستند و انواع و اقسام شگردهای غیراخلاقی و صحنههای نامتعارف را برای جذب مخاطب به كار میگیرد در حالی كه ما در حوزه تولیدات خودمان، مجبور به رعایت بسیاری از خطوط قرمز هستیم، آیا این امر باعث بسته شدن و محدودیت میدان عمل ما در مقابله با چنین شبكههایی نمیشود؟
طالبزاده: بنده اصلا تصور نمیكنم كه دست ما در مواجهه با شبكههای ماهوارهای بسته باشد، فكر میكنم كه رسانههای ما كمكار هستند و در حال حاضر تنها 10 درصد از توان خود را به كار گرفتهاند، خلاقیتهای بالقوه عظیمی در بین تودههای جامعه ما وجود دارد كه از آن استفاده نشده است؛ زمان حاضر زمان بیدار شدن است، دشمنان ما با دست خود كمك میكنند كه ما بتوانیم رسانههای انقلاب اسلامیمان را قوی كنیم؛ شبكههایی مانند فارسی وان، بیبیسی فارسی یا VOA را در نظر بگیرید، شبكه VOA قبل از فتنه اخیر در حد یك برنامه استودیویی و آنالوگ ضعیف بود و چیزی برای ارائه و تحلیل نداشت اما در صحنه فتنه پس از انتخابات آنها متوجه شدند كه یك سری مخاطبان داخلی در ایران دارند و یك اقلیتی در داخل ایران پای كار میآیند و نقشههای آنها را اجرا میكنند، این واقعیت باعث شد كه آنها شبكه خود را ارتقا دهند و به سطح بالاتری برسانند.
10 سال پیش جلساتی را در معاونت سینمایی وزارت ارشاد داشتیم و بحثهایی در خصوص ماهواره مطرح بود، نتیجه آن جلسات این شد كه ما باید ماهوارهای داخلی با 40 یا 50 شبكه با نظارت صدا و سیما داشته باشیم اما این تصمیم در آن مقطع زمانی عملی نشد.
فارس: علت عملی نشدن آن چه بود؟
طالبزاده: عدهای آمدند و گفتند كه آقا ماهواره چیست، 50 كانال بدهیم به شبكههای ماهوارهای، مگر میشود اما این موضوع در حال حاضر به صورت جدی در حال بحث است چرا كه ما امروز خطر را كاملاً احساس كردیم.
فارس: با توضیحاتی كه تاكنون ارائه كردید، میتوان نتیجه گرفت كه شما با برخوردهای سلبی با شبكههای ماهوارهای مخالف هستید، در این خصوص چه توضیحی دارید؟
طالبزاده: معتقدم كه نمیشود كنار نشست، باید برخورد ایجابی داشت؛ ایران در بسیاری از عرصهها حرف اول را میزند اما در رسانه بسیار عقب هستیم، حضرت امام(ره) در این خصوص خیلی شاكی بود و مقام معظم رهبری نیز در این خصوص گله دارند؛ رسانههای ما، رسانههای دولتی و بسیار كند هستند و در روند كنونی جهان كه رسانهها بسیار سریع عمل میكنند، نمیتوانند وارد رقابت با رقیبان خارجی شوند.
فارس: آیا شما با شكل و شمایلی كه هماكنون آنتنهای ماهوارهها در كشور و در سطح شهرها و حتی روستاها شیوع پیدا كرده و اكثر خانوادهها حتی خانوادههای مذهبی نیز گرفتار آن شدهاند، موافق هستید؟
طالبزاده: باید برای این وضعیت ابزار جایگزینی را پیدا كرد، باید ماهوارهای راهاندازی كنیم كه كنترل آن به دست خودمان باشد و در حوزههای مختلف ورزشی، مستند، سینمایی، سریال، خبر و ... برنامههای مورد نیاز مخاطبان را ارائه كند و در عین حال كنترل شده باشد چرا كه ما در خانواده خودمان ترجیح میدهیم كه فرزندمان برنامههایی ببیند كه در آن صحنههای مستهجن جنسی نباشد؛ من راغب هستم كه در خانهام ماهوارهای باشد كه 50 كانال را دریافت كند و به نیازهایم پاسخگو و از سوی دیگر نظارت لازم نیز بر محتوای برنامههای آن وجود داشته باشد.
فارس: در تولید محتوای مناسب برای چنین برنامههایی، چه بخشهایی از بدنه حاكمیت و جامعه باید بیشتر نقش داشته باشند و چه بخشهایی كمكاری بیشتری داشتهاند؟
طالبزاده: جواب قطعی به این سؤال نمیتوان داد؛ در حال حاضر كشورمان در حالت تهدید قرار گرفته، همه ما مورد تهدید قرار گرفتهایم، افراد عادی، دانشگاهی، عوام و تحصیلكرده همه در معرض این تهاجم قرار دارند، در نظر داشته باشید كه سریالهای درجه یك آمریكایی بسیار زود با زیرنویس فارسی در اختیار مخاطبان ایرانی قرار میگیرد، برنامههایی مانند 24، سریال لاست، فرار از زندان و ... به سرعت در جامعه ایرانی تكثیر میشوند و این سریالها جذابیت بسیار بالایی دارد و این همان طرحی است كه نتانیاهو 10 ـ 12 سال پیش برای جوانان مسلمان عرب طراحی و ارائه كرد و شبكههای MBC تولید شدند و كشورهایی مانند عربستان و كویت این MBCها را درست كردند؛ در حال حاضر آنها قصد دارند همین طرح را در مورد ایران اجرا كنند، آنها سوراخ دعا را پیدا كردهاند، من از سویی ناراحت میشوم به خاطر اینكه اوضاع ما به این مرحله رسیده و از سوی دیگر خوشحال هستم كه رسانههای ما در فضای فعلی از حالت خفتگی خارج میشوند و مجبور هستند كه كاری كنند؛ در چنین فضایی دیگر طرحهای دولتی جوابگو نیست البته منظورم از طرحهای دولتی، معنای عام و منفی آن است؛ ممكن است در آینده نزدیك ما به سمت تلویزیونهای خصوصی حركت كنیم، اگر ما 50 شبكه داخلی داشته باشیم شما خواهید دید كه آیا مخاطبان ما به این شبكهها جذب خواهد شد یا نه، بسیاری از مخاطبان ایرانی در آن زمان دیگر به سراغ شبكههای ماهوارهای نخواهند رفت./ گفتوگو از جابر رامندی
آنچه در طول سالیان اخیر این وضعیت را به آستانه هشدار و وضعیت قرمز رسانده، ورود شبكههای ماهوارهای فارسی زبان به این عرصه كارزار بوده، شبكههای فارسی زبانی كه تنها و تنها كیان خانواده ایرانی را هدف قرار دادهاند؛ شبكههای ماهوارهای برای متلاشی كردن بنیان مستحكم خانواده ایرانی كه در طول تاریخ ایرانزمین همواره عنصر قدرت و برتری ما در تمام عرصههای خطیر و سرنوشتساز بوده، اكنون وارد عرصه شدهاند.
اما به راستی راهكارهای مقابله، مواجهه و مصونیت در مقابل این هجمه سنگین رسانهای چیست، علت گرفتار شدن ما در وضعیت فعلی چه بوده، چرا رسانههای ما نتوانستهاند محتوایی درخور برای مقابله با این شبكههای ماهوارهای و جذب مخاطبان ایرانی ارائه كنند؟
این موارد، سؤالاتی است كه ما در گفتوگو با «نادر طالبزاده» فیلمساز و منتقد سینما به بررسی آن پرداختهایم؛ طالبزاده متولد 1332 تهران، دارای مدرك كارشناسی ادبیات انگلیسی از دانشگاه «راندولف میكن» و كارشناسی ارشد كارگردانی سینما از «دانشگاه كلمبیا» است. وی فعالیت هنری خود را سال 1359 در سیمای جمهوری اسلامی ایران با ساخت فیلمهای مستند آغاز كرد. طالبزاده در كارنامه خود نویسندگی و كارگردانی مجموعههایی از جمله «مسیح» و «بشارت منجی» را ثبت كرده و اخیرا نیز فیلم مستند «تقلب واقعی» وی در شبكه انگلیسی زبان PRESS TV به نمایش درآمد. آنچه در ادامه آمده حاصل گفتوگوی ما با طالبزاده است.
فارس: آقای طالبزاده، در ابتدای بحث چه پاسخی را میتوان برای علت جذب مخاطبان ایرانی به شبكههای ماهوارهای و مخصوصا شبكههای فارسی زبان ارائه داد؟
طالبزاده: آنچه در شبكههای ماهوارهای فارسی زبان شاهد هستیم، موضوعاتی است كه برای مخاطبان ایرانی جذابیت دارد؛ در ایران خط قرمزهایی داریم كه نمیتوانیم به سراغ آنها برویم و در این زمینه با یك سری خلأهایی در تولید برنامه چه در مورد مخاطبانی كه برنامههای قبل از انقلاب را دیدهاند و چه مخاطبان جوان امروز، مواجه هستیم و نتیجه اینكه رسانههای ما در مواجهه با هجمهها و شیطنتهای رسانههای خارجی، دچار چنین وضعیتی شدهاند البته شبكههای ماهوارهای و صاحبان آنها كار خودشان را انجام میدهند، طبیعی است كه صاحبان این شبكهها به مقابله و دشمنی با ایران و جمهوری اسلامی بپردازند و یكی از این روشها همین برنامههایی است كه توسط این شبكهها در حال تولید و پخش است.
فارس: تحلیل شما از وضعیت فعلی رسانههای كشورمان و توان رسانهای ما برای مقابله با تهاجم رسانهای شبكههای مختلف ماهوارهای چیست؟
طالبزاده: این روند فعلی، ما را به فكر «جسارتهای رسانهای» انداخته است؛ كارهایی كه باید 20 سال پیش در رسانه خودمان شروع میكردیم و برنامههای گفتوگومحور را كه مخاطب را جذب میكرد تولید و ارائه میكردیم اما رسانههای ما در حالت نیمهتعارفی قرار دارد و بسیاری از برنامههای ما 20 سال از زمان عقب است؛ این وضعیت ما را مجبور میكند كه به فكر خلاقیتهای رسانهای بیفتیم.
در این صحنه نبرد، دشمن ما را به لبه پرتگاه رسانده، پرتگاهی كه 10 كیلومتر عمق دارد و در صورت سقوط، مرگ را به همراه خواهد داشت؛ اینجاست كه ما به فكر چاره میافتیم و وضعیت فعلی ما شبیه چنین صحنه نبردی است كه یا باید حمله كنیم و این غول رسانهای را به زمین بزنیم و یا در مقابل آن تسلیم به مرگ شویم.
فارس: یعنی به نظر شما وضعیت كنونی و هجمه رسانهای شبكههای ماهوارهای برای ما یك فرصت محسوب میشود و نه یك تهدید؟
طالبزاده: بله؛ بنده احساس میكنم كه این تهاجم یك فرصت خوبی برای بروز جسارتهای رسانهای است و زمان بروز این جسارتها فرا رسیده است و رسانههای ما باید بهروز و متحول شوند.
فارس: آیا در طول این مدت هجمه رسانههای خارجی، ما اقدام و عكسالعمل درخور توجهی داشتهایم؟
طالبزاده: متاسفانه در این زمینه كار خاصی انجام ندادهایم.
فارس: پس شما چگونه این فضای تهاجمی را یك فرصت تلقی میكنید؟
طالبزاده: اكثر رسانههای ما در حال حاضر دولتی هستند و این رسانهها رقیبی ندارند اما در فضای فعلی، رقیب رسانههای داخلی ما همین رسانههای بیشاخودم ماهوارهای و شبكههای خارجی شدند كه با زبان فارسی وارد میدان شدهاند.
فارس: آیا شما راهاندازی شبكههای خصوصی را به عنوان یك راهكار برای مقابله با شبكههای ماهوارهای پیشنهاد میكنید؟
طالبزاده: بله، تاكنون شبكههای خصوصی یا ابتكاراتی را كه در شبكههای دولتی و رسانه ملی محقق شود نداشتهایم؛ این كه در فضای فعلی، چنین سؤالات و دغدغههایی مطرح میشود، حكایت از آن دارد كه مراكز تولید فكر ما متوجه این تهدید و تهاجم شدهاند و به فكر چارهجویی افتادهاند؛ این یك اتفاق خوب و مبارك است.
اوضاع كنونی ما شبیه زمانی است كه در ابتدای انقلاب، كشورمان مورد تهاجم قرار گرفت و عراق با پشتیبانی جهان غرب و بسیاری از كشورهای جهان به ایران حمله كرد؛ اگر این تهاجم در آن مقطع زمانی نبود، قدرت دفاعی و توان نظامی را كه در حال حاضر صاحب آن هستیم هرگز به دست نمیآوریم؛ در آن تهاجم آموختیم كه چگونه اسلحه و سلاحهای سنگین مورد نیاز خود را تولید كنیم و چطور از كیان سرزمین خود دفاع كنیم؛ وضعیت فعلی ما نیز در فضای رسانهای امروز شبیه به تهاجم آن زمان رژیم بعث به ایران است.
در طول سالیان گذشته هرچه بنده و دلسوزان عرصه رسانهای كشورمان توصیه كردیم، فایدهای نداشت اما الآن دشمن آمده ما را به لبه پرتگاه رسانده، باید خلاقیت به خرج بدهیم و در این صحنه به امید خدا حتما موفق خواهیم شد و من شكی در این خصوص ندارم و مطمئن هستم كه میتوانیم تولیدات خوبی در عرصه رسانهای و در مواجهه با شبكههای ماهوارهای داشته باشیم.
فارس: با اوصاف و توضیحاتی كه بیان كردید، ما نیازمند یك پروسه زمانی 6-5 ساله هستیم كه بتوانیم در این عرصه كارزار و تهاجم شبكههای ماهوارهای، تولیدات مناسبی جهت مقابله داشته باشیم، آیا در طول این مدت ضربات بیشتری نخواهیم خورد؟
طالبزاده: اصلا این طور نیست، خیلی سریع میتوانیم در این هجمه رسانهای، مقابله و دفاع مناسب داشته باشیم؛ مگر در زمان جنگ و پس از آغاز تهاجم ارتش بعث، 5 یا 6 سال صبر كردیم كه بتوانیم دفاع كنیم؛ خیلی سریع و پس از اشغال خرمشهر، توانستیم آن شهر را آزاد كنیم و سایر اراضی اشغالی را از دست دشمن خارج كردیم؛ در آن مقطع زمانی همه وارد صحنه شدند و آن پیروزیها به دست آمد.
فارس: در موضوعی كه به عنوان مثال از زمان جنگ تحمیلی از آن یاد كردید، موضوع اشغال خاك و بازپسگیری سرزمینهای اشغالی توسط جوانانی بود كه در خانوادههایی با بنیههای محكم اعتقادی و مبتنی بر آموزههای دینی رشد كرده بودند و توانستند در عرصه جهاد و تهاجم نظامی، سرزمینهای اشغال شده را از دشمن بازپس بگیرد اما در عرصه نبرد رسانهای و فرهنگی كه هماكنون با آن مواجه هستیم، دشمن وارد حریم خانوادهها شده و در این نبردی كه دشمن بنیاد خانواده را هدف گرفته، كدام نیروی انسانی و با كدام توان و بنیه اعتقادی میتواند وارد عرصه شود تا جلوی این هجمه رسانهای را سد كند؟
طالبزاده: باید به یك نكته دقت داشت كه شبكههای ماهوارهای كه تهاجم شدیدی را علیه بنیان خانواده ایرانی آغاز كردهاند، به لحاظ محتوایی چیزی برای ارائه ندارند، پشت این شبكهها فكری وجود ندارد، همان چیزهای كه در تمام كشورهای دنیا مانند پاكستان، سوریه، تركیه، هند و ... پخش میشود در این شبكهها نیز نشان داده میشود اما نكته در اینجاست كه جامعه ما به چنین برنامههایی عادت ندارد لذا چنین برنامههایی برای مخاطب ایرانی جذاب است چرا كه این برنامهها به زبان فارسی ارائه میشود و موضوعاتی را مطرح میكند كه مخاطبان ما قبلاً شاهد آنها نبودهاند و مخاطبان ما جذب این برنامهها میشود البته از آن تاثیر هم میپذیرند، خانوادهها نیز به همان میزان متلاشی میشوند و بسیار برای خانوادهها خطرناك است و این همان موضوعی است كه بنده عرض كردم كه این غول بیشاخودم ما را به لبه پرتگاه رسانده است.
در طول سالیان گذشته هرچه فریاد زدیم كه این قدر راحت ننشینید و یك كاری باید كرد، كسی گوشش بدهكار نبود. 17 سال پیش به مدیر وقت سازمان صدا و سیما پیشنهاد كردیم كه برنامههای زنده گفتوگومحور با حضور یك كارشناس ـ مجری تولید شود؛ باید برنامههای جدی در خصوص مسائل مهم جامعه تولید شود، چرا كه مردم دوست دارند حرفهای جدی، بهروز و مهم جامعه را در رسانه خود ببینند، جای چنین برنامههایی در رسانههای ما خالی است و از سوی دیگر باید توجه داشته باشیم كه نوع تولیداتی كه ما در حوزه سریالها و فیلمها داریم، از جنسی نیست كه به درد مردم امروز ما بخورد و ما در این خصوص احتیاج به یك تحول عظیم داریم.
فارس: برخی از كارشناسان حوزه رسانه بهخلاف نظر شما، معتقدند كه علت جذب بسیاری از مخاطبان داخلی به شبكههای ماهوارهای، نوع و محتوای بسیار جدی برنامههای تولید داخل است، به این معنا كه آنچه در رسانه ملی ما تولید و در اختیار مخاطب قرار داده میشود غالبا از جنس برنامههای جدی و در قالبهایی نظیر سخنرانی، میزگرد، تحلیل، خبر و ... است و این برنامههای جدی در كنار خلأ برنامههای سرگرمكننده باعث رانده شدن مخاطبان ما به سمت شبكههای ماهوارهای شده است، نظر شما در این خصوص چیست؟
طالبزاده: به نظر من برنامههای رسانه ملی ما چندان رسانهای نیست یعنی با آنچه باید باشد بسیار فاصله دارد، 70 درصد از تولیدات ما منطبق بر اصول حرفهای رسانهای نیست و بنده كه این موضوع را عرض میكنم، فردی هستم كه دائماً شبكههای مختلف را رصد میكنم؛ با چنین تولیداتی نمیتوانیم مقابله درخور و جدی داشته باشیم؛ در همین فتنه اخیر پس از انتخابات شاهد بودیم كه دشمن چگونه از طریق تولیدات رسانهای خود توانست به ما ضربه بزند كه البته به واسطه حضور مردم در صحنه، طرح و برنامههای آنها به شكست انجامید اما رسانههای آنها دستبردار نیستند چرا كه آنها یك چیزی را تولید و صادر كردند كه برای مخاطبان ما جذاب بوده و مردم پای آن نشستهاند و در حال توسعه دادن برنامههای جذاب برای مخاطبان ایرانی هستند؛ این سؤالاتی كه شما از بنده میپرسید مانند آن در طول هفته از سوی افراد مختلفی از من سؤال میشود، همه سؤال میكنند كه چه باید كرد؟! این اتفاق خوبی است كه افتاده، در گذشته ما میدویدیم و التماس میكردیم كه به خاطر خدا كمی در این حوزه كار و فكر كنید اما در فضای فعلی همه آمدهاند و سؤال میكنند كه چه باید كنیم، علت این اتفاق همان تهاجمی است كه عرض كردم.
در حال حاضر بنیاد خانواده ما را به توپ بستهاند و با خمپاره دارند آن را متلاشی میكنند، موشك زمین به زمین رسانهای به سمت ما شلیك میكنند و این فضا نیازمند خلاقیت رسانهای است و در این فضا با ایمان كامل و تكیه بر آموزههای دینی و اعتقادی خودمان و با استفاده از معماری اسلامی میتوانیم یك تحوّل بزرگ در عرصه رسانهای كشورمان ایجاد كنیم و من مطئن هستم كه در این عرصه ما پیروز میدان خواهیم بود.
فارس: این حقیقت كه شبكههایی مانند فارسی وان هیچ محتوای درخور توجه و جدی ندارند، شكی در آن وجود ندارد اما از سوی دیگر باید توجه داشت كه چنین شبكههایی هیچ حریم اخلاقی و خط قرمزی برای خود قائل نیستند و انواع و اقسام شگردهای غیراخلاقی و صحنههای نامتعارف را برای جذب مخاطب به كار میگیرد در حالی كه ما در حوزه تولیدات خودمان، مجبور به رعایت بسیاری از خطوط قرمز هستیم، آیا این امر باعث بسته شدن و محدودیت میدان عمل ما در مقابله با چنین شبكههایی نمیشود؟
طالبزاده: بنده اصلا تصور نمیكنم كه دست ما در مواجهه با شبكههای ماهوارهای بسته باشد، فكر میكنم كه رسانههای ما كمكار هستند و در حال حاضر تنها 10 درصد از توان خود را به كار گرفتهاند، خلاقیتهای بالقوه عظیمی در بین تودههای جامعه ما وجود دارد كه از آن استفاده نشده است؛ زمان حاضر زمان بیدار شدن است، دشمنان ما با دست خود كمك میكنند كه ما بتوانیم رسانههای انقلاب اسلامیمان را قوی كنیم؛ شبكههایی مانند فارسی وان، بیبیسی فارسی یا VOA را در نظر بگیرید، شبكه VOA قبل از فتنه اخیر در حد یك برنامه استودیویی و آنالوگ ضعیف بود و چیزی برای ارائه و تحلیل نداشت اما در صحنه فتنه پس از انتخابات آنها متوجه شدند كه یك سری مخاطبان داخلی در ایران دارند و یك اقلیتی در داخل ایران پای كار میآیند و نقشههای آنها را اجرا میكنند، این واقعیت باعث شد كه آنها شبكه خود را ارتقا دهند و به سطح بالاتری برسانند.
10 سال پیش جلساتی را در معاونت سینمایی وزارت ارشاد داشتیم و بحثهایی در خصوص ماهواره مطرح بود، نتیجه آن جلسات این شد كه ما باید ماهوارهای داخلی با 40 یا 50 شبكه با نظارت صدا و سیما داشته باشیم اما این تصمیم در آن مقطع زمانی عملی نشد.
فارس: علت عملی نشدن آن چه بود؟
طالبزاده: عدهای آمدند و گفتند كه آقا ماهواره چیست، 50 كانال بدهیم به شبكههای ماهوارهای، مگر میشود اما این موضوع در حال حاضر به صورت جدی در حال بحث است چرا كه ما امروز خطر را كاملاً احساس كردیم.
فارس: با توضیحاتی كه تاكنون ارائه كردید، میتوان نتیجه گرفت كه شما با برخوردهای سلبی با شبكههای ماهوارهای مخالف هستید، در این خصوص چه توضیحی دارید؟
طالبزاده: معتقدم كه نمیشود كنار نشست، باید برخورد ایجابی داشت؛ ایران در بسیاری از عرصهها حرف اول را میزند اما در رسانه بسیار عقب هستیم، حضرت امام(ره) در این خصوص خیلی شاكی بود و مقام معظم رهبری نیز در این خصوص گله دارند؛ رسانههای ما، رسانههای دولتی و بسیار كند هستند و در روند كنونی جهان كه رسانهها بسیار سریع عمل میكنند، نمیتوانند وارد رقابت با رقیبان خارجی شوند.
فارس: آیا شما با شكل و شمایلی كه هماكنون آنتنهای ماهوارهها در كشور و در سطح شهرها و حتی روستاها شیوع پیدا كرده و اكثر خانوادهها حتی خانوادههای مذهبی نیز گرفتار آن شدهاند، موافق هستید؟
طالبزاده: باید برای این وضعیت ابزار جایگزینی را پیدا كرد، باید ماهوارهای راهاندازی كنیم كه كنترل آن به دست خودمان باشد و در حوزههای مختلف ورزشی، مستند، سینمایی، سریال، خبر و ... برنامههای مورد نیاز مخاطبان را ارائه كند و در عین حال كنترل شده باشد چرا كه ما در خانواده خودمان ترجیح میدهیم كه فرزندمان برنامههایی ببیند كه در آن صحنههای مستهجن جنسی نباشد؛ من راغب هستم كه در خانهام ماهوارهای باشد كه 50 كانال را دریافت كند و به نیازهایم پاسخگو و از سوی دیگر نظارت لازم نیز بر محتوای برنامههای آن وجود داشته باشد.
فارس: در تولید محتوای مناسب برای چنین برنامههایی، چه بخشهایی از بدنه حاكمیت و جامعه باید بیشتر نقش داشته باشند و چه بخشهایی كمكاری بیشتری داشتهاند؟
طالبزاده: جواب قطعی به این سؤال نمیتوان داد؛ در حال حاضر كشورمان در حالت تهدید قرار گرفته، همه ما مورد تهدید قرار گرفتهایم، افراد عادی، دانشگاهی، عوام و تحصیلكرده همه در معرض این تهاجم قرار دارند، در نظر داشته باشید كه سریالهای درجه یك آمریكایی بسیار زود با زیرنویس فارسی در اختیار مخاطبان ایرانی قرار میگیرد، برنامههایی مانند 24، سریال لاست، فرار از زندان و ... به سرعت در جامعه ایرانی تكثیر میشوند و این سریالها جذابیت بسیار بالایی دارد و این همان طرحی است كه نتانیاهو 10 ـ 12 سال پیش برای جوانان مسلمان عرب طراحی و ارائه كرد و شبكههای MBC تولید شدند و كشورهایی مانند عربستان و كویت این MBCها را درست كردند؛ در حال حاضر آنها قصد دارند همین طرح را در مورد ایران اجرا كنند، آنها سوراخ دعا را پیدا كردهاند، من از سویی ناراحت میشوم به خاطر اینكه اوضاع ما به این مرحله رسیده و از سوی دیگر خوشحال هستم كه رسانههای ما در فضای فعلی از حالت خفتگی خارج میشوند و مجبور هستند كه كاری كنند؛ در چنین فضایی دیگر طرحهای دولتی جوابگو نیست البته منظورم از طرحهای دولتی، معنای عام و منفی آن است؛ ممكن است در آینده نزدیك ما به سمت تلویزیونهای خصوصی حركت كنیم، اگر ما 50 شبكه داخلی داشته باشیم شما خواهید دید كه آیا مخاطبان ما به این شبكهها جذب خواهد شد یا نه، بسیاری از مخاطبان ایرانی در آن زمان دیگر به سراغ شبكههای ماهوارهای نخواهند رفت./ گفتوگو از جابر رامندی
+ نوشته شده در چهارشنبه دهم شهریور ۱۳۸۹ ساعت 1:59 توسط گروه مطالعاتی
|
به اسم او که بی همتاست.